W 1946 roku powołano do życia przedszkole prowadzone przez Caritas w budynku przykościelnym na ul. Długiej. Funkcję kierowniczki przedszkola w 1948 roku sprawowała Krystyna Olak (potem Baranowska), a kucharką i sprzątaczka była Zinaida Ganczar i Maria Urbaniak, zaś palaczem był Stanisław Baranowski (później był organistą w kościele parafialnym u księdza Jana Palicy)^[1]. W 1948 roku MRN podjął uchwałę o przejęciu z dniem 1 września przedszkola i przekształcenia go w Przedszkole Miejskie. Jednocześnie zwrócono się do kurii o wydzierżawienie budynku, w którym się znajdowało^[2].  Sprawa własności była sprawą sporną przez kolejne lata i spowodowała wiele problemów w funkcjonowaniu placówki.

W 1953 roku w budżecie wyszczególniono po raz pierwszy przedszkole miejskie, której pierwszą kierowniczką została Regina Kazimierczak^[3]. Rok później czyniono już starania o przeniesienie placówki do budynku przy ul. Wojska Polskiego nr 10^[4]. W tym samym roku dotychczasowa kierownik przedszkola przeniosła się do Międzyrzecza^[5]. Jej miejsce zajęła pani Anna Grzybek (następnie Nycz). Budynek wymagał remontu, głównie podłogi i odmalowania ścian, zwłaszcza, że liczba dzieci wzrosła do 70^[6]. Na przeszkodzie stanęła ponownie sprawa własności. Budynek przedszkolny był bowiem własnością kościoła, a nie miasta. Mimo argumentów wysuwanych przez radnych, że miasto nie płaciło z tytułu najmu żadnych pieniędzy, Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nie wyraziło zgody na remont^[7]. Podjęto decyzję o przenosinach placówki na ul. Wojska Polskiego 10, ale tutaj na przeszkodzie stanęła kwestia wykwaterowania dotychczasowych lokatorów, a właściwie zapewnienia im lokum zastępczych. Ustalono, że wykwaterowanie nastąpi do dnia 30.06.1955 r^[8]. Komisja zwołana przez Wydział Oświatowy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej uznała, że dostosowanie budynku do potrzeb przedszkola będzie kosztowało ok. 30 000 – 45 000 zł^[9]. Jeszcze rok trwała sprawa przepychanek odnośnie finansowania remontu. Mimo złych warunków placówka funkcjonowała staraniem pracowników. Funkcję kierowniczki nadal sprawowała Anna Nycz. Personel liczył 4 wychowawców (oprócz Anny Nycz, także Krystyna Przybyła, Krystyna Gorowska) i 4 pracowników gospodarczych (Bolesława Kowalska, Barbara Poprawska, Irena Wiemann – intendentka i Bolesława Cholewa – woźna)^[10]. W 1958 roku do przedszkola chodziło 70 dzieci. Dzieci przyjmowano od 7 do 16 (dla matek pracujących) i od 9 do 14 (dla pozostałych). Przedszkole nadal znajdowało się w budynku parafialnym. Posiadało 2 sale zajęciowe, umywalnie, szatnię i kancelarię. W piwnicy znajdowała się pralnia. Pomieszczenia na I piętrze były mieszkaniami dla pracowników przedszkola.  Dzieci w tej samej sali bawiły się, jadły i spały. Leżaki codziennie przynoszono ze skrytki, rozkładano, po czym ponownie składano i chowano. (Sytuacja Sali do leżakowania została rozwiązana, w momencie, kiedy zwolniło się mieszkanie na I piętrze.) Sprawa przenosin przedszkola utknęła w martwym punkcie, a remont ograniczył się do naprawy podłogi (nota bene ze świeżego drewna, co spowodowało po trzech latach wypaczenia, szpary i starcie farby). Nie lepiej wyglądał plac zabaw, na którym brakowało nawet piasku w piaskownicy. Budynek został ostatecznie przekazany na rzecz ADM w 1959 roku i wówczas można było przystąpić do remontu^[11]. Z uwagi na braki finansowe 28 listopada 1960 roku MRN w Zbąszynku zdecydowała się przekazać od dnia 1 stycznia 1961 roku Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowej budynek przedszkola przy ul. Długiej 11 w trwałe użytkowanie^[12]. Już trzy lata później Dyrekcja Okręgowa PKP w Poznaniu podjęła jednak decyzję o zamknięciu przedszkola i przekazaniu go do Wydziału Oświaty Prezydium PRN w Międzyrzeczu, który to ostatecznie nie wyraził na to zgody^[13].  Powodem sporu była konieczność wykonania w budynku przedszkola koniecznych inwestycji jak np. naprawy lub wymiany pieca centralnego ogrzewania oraz pieca kuchennego.

[1] AUMZ, Sprawy Osobowe członków organów Gminy 1948, s. 48-52.

[2] APZG, Miejska Rada Narodowa i Zarząd Miejski w Zbąszynku nr 2234, sygn. 2, s. 66; sygn. 61, s. 17.

[3] APZG, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zbąszynku nr 89/2060, Protokoły z sesji MRN 1954, sygn. 3, s. 30.

[4] APZG, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zbąszynku nr 89/2060, Protokoły z sesji MRN 1954, sygn. 3, s. 125.

[5] APZG, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zbąszynku nr 89/2060, Protokoły z sesji MRN 1954, sygn. 3, s. 137.

[6] APZG, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zbąszynku nr 89/2060, Protokoły z sesji MRN 1954, sygn. 3, s. 139.

[7] APZG, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zbąszynku nr 89/2060, Protokoły z sesji MRN 1954, sygn. 3, s. 158.

[8] APZG, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zbąszynku nr 89/2060, Protokoły z sesji MRN 1955, sygn. 4, s. 83.

[9] APZG, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zbąszynku nr 89/2060, Protokoły z sesji MRN 1955, sygn. 4, s. 113.

[10] Nazwiska uzyskane w wywiadzie z Wanda Heppel i Barbara Kruszyna przeprowadzonym przez Malwinę Kubicką w dniu 25.01.2023 r.; Także: APZG, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zbąszynku nr 89/2060, Protokoły z sesji MRN 1958, sygn. 7, s. 135.

[11] APZG, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zbąszynku nr 89/2060, Protokoły z sesji MRN 1959, sygn. 8, s. 155.

[12] APZG, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zbąszynku nr 89/2060, Protokoły z sesji MRN 1960, sygn. 9, s. 168.

[13] APZG, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Zbąszynku nr 89/2060, Protokoły z sesji MRN 1963, sygn. 12, b.

(Monografia Zbąszynka)