Największym jednak i najboleśniejszym problemem Zbąszynka stał się jednak upadek PKP w Zbąszynku. Oddział został przeniesiony do Czerwieńska. Decyzje, które zapadły poza miastem i po zignorowaniu interesu tego miasta spowodowały, że bez pracy znalazło się prawie 80 % mieszkańców. Sytuacja była bardzo trudna. Stała się wyzwaniem dla burmistrza i rady. Kiedy zatem pojawiła się szansa na sprowadzenie do miasta firmy IKEA, zrobiono wszystko co możliwe, by szansę tą wykorzystać. Wielogodzinne rozmowy i przesyłanie kolejnych propozycji. Wykorzystano nieporozumienie ze Zbąszyniem (firma chciała teren z boiskiem Obry Zbąszyń) i zaproponowano dziesięć lat zwolnienia od podatku. Wydaje się, że to ostatecznie przekonało inwestora.

            Przełom lat 1995-1999 to reorganizacja PKP i tworzący się obraz bezrobocia i tu odważna decyzja organu wykonawczego jaką jest Burmistrz przy wsparciu Rady Miejskiej, 22 kwietnia 1999 roku, podjęto uchwałę o zwolnieniu z podatku szwedzkiej firmy Sweedwoood – wspomina Jan Mazur – Można by rzec z kolejarskiego miasta staliśmy się powoli „miastem stolarzy”. Wejście na rynek firmy IKEA zapewniło zatrudnienie mieszkańców naszej Gminy i sąsiednich okolic, co obniżyło do minimum wskaźnik bezrobocia. To wydarzenie miało wpływ również na rozwój innych podmiotów gospodarczych, które bezpośrednio współpracują^[1].

Firma IKEA pojawiła się w Zbąszynku nie przypadkiem. W okresie PRL – w okolicy istniały zakłady produkujące meble. W 1992 roku spółdzielnia meblarska posiadająca fabryki w Babimoście i Zbąszyniu została przekształcona w zakłady Swedwood (zatrudniano wówczas w Babimoście 90 osób a w Zbąszynku 120). Pamiętam pierwszą produkcję realizowaną i dostarczaną do sklepów IKEA. Była to seria mebli z płyty komórkowej o nazwie „Brå”. Do jej produkcji niezbędne były zakupy tarcicy sosnowej. Pamiętam jak z reklamówką pełną pieniędzy jeździłem do tartaków, żeby ją kupić – tak zaczynał się rozwój biznesu i gospodarki rynkowej w Polsce. Jednocześnie zapotrzebowanie na wyroby było tak duże, że szukaliśmy możliwości szybkiego zwiększenia produkcji. Cały czas zatrudnialiśmy nowych pracowników, instalowaliśmy nowe maszyny, rozbudowywaliśmy hale i jednoczenie zwiększaliśmy wartość produkcji. – wspomina pan Wojciech Waligóra – wieloletni Dyrektor Generalny zakładów, a wcześniej kierownik spółdzielni w Babimoście^[2]. Niesłabnące zapotrzebowanie na meble, które produkowaliśmy, spowodowało podjęcie decyzji o budowie fabryki w Chlastawie (Zbąszynek) w 1998 r. Po jej uruchomieniu w roku 2000 został stworzony „trójkąt meblarski” – Babimost, Zbąszyń, Zbąszynek, który w 2002 roku został przekształcony w Swedwood Fabryki WEST, a ja zostałem jego Dyrektorem Generalnym^[3].  W 2012 roku nasz oddział liczył 280 tys. m2 powierzchni hal pod dachem. Zatrudniał 2800 osób, a sprzedaż zbliżała się do 1,8 mld zł. Uważam, że w tym czasie fabryki wrosły w lokalny rynek pracy, dając poczucie stabilizacji, bezpieczeństwa, szansę rozwoju i spełnienia zawodowego setkom pracowników. Niewątpliwie okres ten to przekształcenie naszego zakładu z firmy lokalnej do firmy o globalnym zasięgu. Moje zaangażowanie w rozwój firmy, a w konsekwencji na rozwój gminy Zbąszynek został doceniony i wyróżniony przez władze miasta. Rada Miejska nadała mi tytuł „Honorowego Obywatela Gminy Zbąszynek”^[4].

            Firma nadal się rozwijała jednocześnie wcielając w życie nowe pomysły. Z terenu wyrobiska po pozyskaniu piasku koniecznego do budowy fabryki stworzono jezioro koźlarskie z terenem do rekreacji dla pracowników i mieszkańców okolicznych miejscowości.  Lubuska Izba Budownictwa uhonorowała zakład w Chlastawie tytułem „Mister Budownictwa” w kategorii Obiekty Przemysłowe.

Opisując swoją drogę zawodową w Swedwood/IKEA nie sposób nie wspomnieć o panu Håkanie Erikssonie, który był dla mnie wzorem do naśladowania w skrupulatności i oszczędności, ale był też ponad miarę zaangażowany w pracę – wspomina dalej pan Wojciech Waligóra – kolejną osobą, o której chciałbym wspomnieć to, niestety nieżyjący już, pan Andrzej Szofer, który podpisywał akt przejęcia Spółdzielni przez Swedwood oraz w 1999 roku rozpoczął dzieło budowy zakładu w Chlastawie. Obaj zostali wyróżnieni poprzez nadanie imion od ich nazwisk rondom w wybudowanej obwodnicy miasta i zakładu. Realizacja tych projektów to efekt ścisłej naszej współpracy z Burmistrzem Zbąszynka i podejmowanych w tym czasie decyzji. Nowo wybudowana obwodnica usprawniła komunikację w mieście i gminie, a także spowodowała, że ruch związany z działalnością zakładu stał się mniej uciążliwy dla miasta. ^[5]

[1] Wywiad udzielony autorom tej części publikacji w 2023 roku.

[2] W. Waligóra, Od spółdzielni do IKEI. 41 lat minęło., Zbąszynek 2021, s. 2.

[3] Tamże, s. 3.

[4] Tamże, s. 4.

[5] Tamże, s.8-9.

(Monografia Zbąszynka)